Szukaj w serwisie

Blog

Funkcje i budowa naskórka - część 1

08.04.2011 kategoria: Budowa skóry, Dla nastolatków, Dla Panów, Dla Pań komentarze: 0

Naskórek, to granica pomiędzy naszym organizmem, a środowiskiem zewnętrznym. Jest to niedoceniana warstwa skóry. Nie mogę się z tym pogodzić. To przecież nasza ochrona i laboratorium.









Skóra jest płaszczem ochronnym, uszytym na miarę i z najwyższej jakości surowca.

Aby właściwie ją pielęgnować i dokonywać świadomych wyborów kosmetycznych należy poznać jej budowę. Skóra jest największym narządem naszego ciała (u dorosłej osoby stanowi 2 m2 i stanowi 15% ciężaru ciała) i z pewnością jednym z najważniejszych.


Skóra zbudowana jest z trzech warstw:
  • zewnętrznej – naskórka
  • środkowej – skóry właściwej
  • wewnętrznej – tkanki podskórnej

Naskórek, to granica pomiędzy naszym organizmem, a środowiskiem zewnętrznym.
Ponieważ, wykonując zabiegi w gabinecie kosmetycznym, pracuję bezpośrednio na naskórku, dlatego chciałabym skupić się na jego budowie i funkcji.

Jest to niedoceniana warstwa skóry. Kojarząca się najczęściej tylko z umierającymi komórkami, które ulegają złuszczeniu. Nie mogę się z tym pogodzić. To przecież nasza ochrona i laboratorium. To od jakości przebiegających w naskórku procesów życiowych, zależy funkcjonowanie całej skóry. Chciałabym opisać jego budowę (zgodnie z kierunkiem wędrówki keratynocytów), aby przeanalizować w ten sposób jego funkcjonowanie.


Naskórek zbudowany jest z następujących warstw:

1. Warstwy podstawnej (stratum basale) - zwanej rozrodczą lub twórczą, gdyż jej komórki dzielą się i tworzone są młode, przez całe nasze życie. Składa się ona z:
  • keratynocytów, w których rozpoczyna się proces wytwarzania keratyny, głównego składnika naskórka
  • melanocytów, czyli komórek barwnikowych, odpowiadających za produkcję melaniny (barwnika skóry)
  • komórek Langerhansa, zwanych żernymi, biorącymi udział w procesach immunologicznych
  • komórek Merkela – komórek układu nerwowego
Młode komórki wytworzone w warstwie podstawnej, rozpoczynają przemieszczanie w kierunku powierzchni skóry. Na ich miejscu pojawiają się nowe. Jest to zaplanowane samobójstwo komórki, ALE dla dobra całego organizmu.

Proces przejścia keratynocytu z warstwy podstawnej do momentu złuszczenia, powinien trwać od 26 do 28 dni i nazywa się keratynizacją. Jest to fizjologiczny proces odnowy naskórka. Czas trwania tej komórkowej podróży jest bardzo istotny. Zbyt krótko trwająca keratynizacja jest charakterystyczna dla łuszczycy, ale nie ona jest powodem tej choroby, tylko raczej jej wynikiem. W przypadku przedłużającej się keratynizacji, co jest charakterystyczne dla procesu starzenia się skóry, podstawowy przykry efekt to suchość skóry, ponieważ wolniej powstają wszystkie pozytywne skutki rogowacenia tj. ceramidy dbające o wilgoć lipidową i NMF, który powstaje z rozpadających się jąder żywych komórek naskórka.


2. Warstwy kolczystej (stratum spinosum), tworzącej razem z warstwą podstawną tzw. żywy naskórek, noszący nazwę warstwy Malpighiego.


3. Warstwy ziarnistej (stratum granulosum) w niej syntetyzowane są ceramidy, z których powstanie cement międzykomórkowy, odpowiedzialny za miękkość i elastyczność skóry.
    • bariery Reina, która jest cieniutką błoną ograniczającą TEWL czyli transepidermalną ucieczkę wody.
Bariera Reina powstaje z substancji białkowo – lipidowych wydostających się z komórek warstwy ziarnistej, leży więc pomiędzy warstwą ziarnistą i jasną. Jest naturalną barierą dla utraty wody.


4. Warstwy jasnej (stratum intermediale, lucidum) - nieprzepuszczalnej dla promieni UV, występującej tylko w grubych naskórkach, np. podeszwy stóp.


5. Warstwy rogowej (stratum corneum) – zbudowana z martwych już komórek, które w tej warstwie noszą nazwę KORNEOCYTY                                    


Po przejściu tej wędrówki obumarłe keratynocyty, czyli korneocyty
oddzielają się i ulegają złuszczeniu.

Funkcje naskórka:
Ochronna przed:
  • wirusami, bakteriami i grzybami (dzięki kwaśnemu odczynowi powierzchni skóry)
  • utratą płynów ustrojowych (dzięki obecności cementu międzykomórkowego, bariery Reina i PTS - płaszcza hydro - lipidowego naskórka)
  • szkodliwym działaniem promieni UV (dzięki obecności barwnika - melaniny) i keratyny - białka warstwy rogowej naskórka
  • zabezpiecza przed otarciem (warstwa rogowa)
Pozostałe funkcje:
  • zapewnia homeostazę – czyli niezmienne warunki dla środowiska wewnętrznego organizmu
  • rozpoznawanie i dokładną lokalizację dotyku (dzięki komórkom Merkela)
  • ma zdolność pogrubiania się w miejscach narażonych na stały ucisk (biologiczny opatrunek)
  • komórki Largenhansa rozpoznają alergeny, degradują je lub pomagają limfocytom w wywołaniu  reakcji obronnych
  • przydatki skóry czyli włosy, paznokcie, gruczoły łojowe i potowe są pochodzenia naskórkowego
  • potrafi przyswoić wiele substancji odżywczych


Naskórek to nasza pierwsza tarcza ochronna. Dbajmy o nią bo to od jej skuteczności w walce z bakteriami, wirusami i grzybami zależy nasze zdrowie. Chroni nas również przed szkodliwym działaniem promieniowania UV. To jej właściwości pozwalają na wtłoczenie w głębsze warstwy skóry niezbędnych składników odżywczych. To jej komórki walczą z alergenami.

To, że keratynocyty umierają nie świadczy o tym, że działania na poziomie naskórka jest nieskuteczne. Jedne komórki umierają, ale na ich miejsce powstają nowe. Wprawdzie keratynocyty zmierzają w kierunku samobójczej śmierci (zjawisko to nazywamy z gr. apoptozą), ale dzięki temu procesowi następuje odnowa naskórka. To jak z jesiennymi liśćmi, jedne umierają i spadają z drzew, aby roślina mogła na wiosnę wykazać się genetycznie i zabłysnąć świeżością oraz nowym blaskiem.

Zapraszam do lektury artykułu pt. Budowa i funkcje naskórka część 2 (LINK)
i Gabinetu kosmetycznego :)



ZDJĘCIE: ©iStockphoto.com/Rayc
Dodaj komentarz

Dodaj komentarz